Participantes

Projecto Mourente [alcume baixo o que traballa Carlos Valcárcel] preparou unha sesión de vinte minutos de duración na que interpretará composicións inéditas sobre textos de Francisco Cortegoso, Ana Romaní, Lois Pereiro, Lorena Souto ou Carlos Callón. O artista, unha das estrelas do pop electrónico galego, publicou tres discos, entre eles o lendario Baixo os eucaliptus. A súa actuación no respira! é, en certo modo, un reencontro co público en directo, do que leva xa afastado varias temporadas.

Rodrigo Cuevas [Ovieu, 1985] é un fenómeno da escena que se autodefine como “axitador folclórico”. A súa proposta para o festival baséase nun achegamento íntimo, sentado nunha butaca cunha pequena mesa de sala. Ademais chega a Compostela con este programa especial cando vivimos a plena efervescencia do seu último traballo discográfico, Manual de cortejo, que o convertiu para moitos medios no mellor artista do ano.

Miren Agur Meabe (lekeitio, 1962) é unha das voces máis persoais da poesía en éuscaro, autora de libros como Nola gorde errautsa kolkoan (Como gardar cinsa no peito) que lle valeu o Premio nacional de Poesía no ano 2020. Tamén publicou, ademais de varios volumes de relatos, a novela Kristalezko begi bat (Un ollo de cristal). No festival, avise proxectar a tradución dos seus poemas ao galego, realizada por Isaac Xubin.

Maria Callís Cabrera (Girona, 1983) é a autora de tres libros libros de poemas que a converteron nunha figura imprescindible da poesía catalana contemporánea: Jonàs (Premio Amadeu Oller para novos poetas inéditos, 2004), La matinada clara (2009) e La ciutat cansada (Premio Carles Riba de poesía, 2016). Os seus poemas que lerá, e que tamén se proxectarán na pantalla do Teatro Principal, foron traducidos ao galego por Alicia Fernández.

Ana Romaní (Noia, 1962) é unha activista da cultura galega, á que lle deu unha escintilante obra poética, proxectos de ousada vangarda e o Diario Cultural, un fito da Radio Galega, e do periodismo radiofónico galego, que dirixiu entre 1990 e 2018. É autora dos libros Palabra de Mar (1987), Das ultimas mareas (1994), Arden (1998), Love me tender. 24 Pezas mínimas para unha caixa de música (2005), Estremas (2010) e A desvértebra (2020).

Alberto Mira (Alcira, 1965) é unhas das referencias impres- cindibles dos estudos sobre a homosexualidade en españa, autor de Para entendernos. Diccionario de cultura homosexual, gay y lésbica (1999), unha auténtica biblia para os investigado- res e un to no obxectivo de ofrecer unha panorámica esixente (e complexa) sobre a cuestión. Ademais de tradutor de Wilde e edward Albee, é autor de ensaios como De Sodoma a Chueca. Una historia cultural de la homosexualidad en España ou Miradas Insumisas: Gays y lesbianas en el cine. Tamén escribiu as novelas, Londres para corazones despistados (2004) e Como la tentación (2006). É reader en estudos cinematográ cos na Oxford Brookes university de Reino unido.

Luis Antonio de Villena (Madrid, 1951) é un dos poetas máis admirados da xeración española dos oitenta, na que desembarcou cun combinado personalísimo de decadentismo, profundidade homoerótica e impecable factura formal. Aos 19 anos publicou o seu primeiro libro e desde entón, non deixou de sorprender aos lectores con novelas, poemarios, ensaios e cos múltiples artigos que publica en distintos medios de co- municación. Reuniu as súas memorias en tres volumes, El fin de los palacios de Invierno, Dorados días de sol y noche e Las caídas de Alejandría. O seu último título publicado é Cinco cuentos extraños, onde funde, como é habitual nel, a literatura e a vida.

María Castrejón (Madrid, 1974) é unha artista na que a po- esía e a performance se fundiron para afondar, de maneira incisiva, nas cuestións do xénero. entre outros títulos, publicou o ensaio … Que me estoy muriendo de agua. Guía de narrativa lésbica española, os poemarios Volveré mucho más tarde de las doce, La inutilidad de los miércoles ou Niñas e a novela gráficai Annemarie. Como performer desenvolveu os traballos Un café por un sueño, Cómete mis palabras ou Envuelve tu carne en una obra de arte.

Carlos Callón (Ribeira, 1978) non chegou á poesía ata o 2014, cando publica Atravesar o fantasma, libro onde inicia unha senda de expresión que continúa esculcando nos seus seguintes títulos Inscricións (2019) e a recente A abertura da boca (2021). Profesor de historia no instituto espanhol de lisboa e doutor en estudos lingüísticos e literarios do galego e do Portugués, Callón presidiu durante anos a Mesa pola normalización lingüística, da que segue a ser presidente de honra. É sen dúbida o maior investigador en galicia das primeiras manifestacións da homosexualidade en galicia, con ensaios como Amigos e sodomitas. A configuración da homosexualidade na Idade Media (2011). Pero, de maneira especial, centrouse en cuestións vinculadas á situación de discriminación que viven os galegofa lantes en galicia, con En castellano no hay problema (2010), Como defenderes os teus dereitos lingüísticos (2011), Como falar e escribir en galego con corrección e fluidez ou Galegocalantes e galegofalantes (2017).

Daniel Asorey Vidal (Compostela, 1970) desenvolve unha poesía de constante reivindicación das identidades non heteronormativas, o feminismo ou descolonialismo. Cultiva tanto a narrativa como a poesía, co recoñecemento de varios galardóns en ambos xéneros. Entre os seus poemarios, figuran Transmatria (2019), Contra natura (2021) e Negras (2022). Na narrativa, publicou Nordeste (2016) ou As mulleres da fin do mundo (2019).

Paula Luís González (Vigo, 1981) publicou en 2020 Dendrita, un libro sen parangón na literatura galega contemporánea, composto por poemas que hipnotizan, estremecen e acarexan nunha única luzada. A forte personalidade da autora reflectíase nun texto sorprendente pola súa concepción e o insólito da proposta. Paula Luís vive en Freixeiro, unha parroquia de Santa Comba. Estudou procesamento forestal e medicina chinesa. Traballa no sector agrícola.

Elizabeth Duval (Alcalá de Henares, 2000) licenciouse en Filosofía pola universidad París i Panteón-Sorbona e en Filoloxía francesa pola Sorbona nova. Forma parte do Consello de Redacción de CTXT e é columnista en Público. Deuse a coñecer como escritora co libro de memoria literaria Reina (PRh–Caballo de Troya, 2020) e o poemario Excepción (Letraversal, 2020). Posteriormente, publicou o ensaio Después de lo trans Lla Caja Books, 2021) e a novela Madrid será la tumba (Lengua de Trapo, 2021).

Daniela Fernández chegou a galicia no ano 2011 aínda que naceu no País Valencià. Estudou a licenciatura de Historia e o máster de Historia Contemporánea. Durante a realización da súa tese sobre clientelismo político, sae do armario como muller trans e entra no activismo a través da asociación Amizando, que presidiu dous anos. Traballou en diversos proxectos de investigación co grupo Histagra e en 2018 fixo unha investigación sobre feminismo e partidos políticos na provincia. Tras doutorarse, comezou a indagar na historia e a Memoria LGBTi de galicia.

Luís Muñoz (Granada,1966)asegura que a prisa é un dos peores inimigos da poesía e os seus versos son a mellor demostración desta tese, creados sobre pautas dun ritmo inquietante, como se en cada texto capturase un instante de movimiento mínimo. A obra poética de Muñoz ata o ano 2005 foi recollida no volume Limpiar pescado. Poesía reunida (Visor, 2005). Entre os seus títulos más recentes figuran Vecindad (Visor, 2018). Tamén tradutor –encargouse da poesía de Ungaretti–, dirixiu desde a súa fundación ata o seu peche (1992- 2002) a revista de poesía Hélice. É profesor na universidade de Iowa (Estados Unidos) onde actualmente dirixe o Programa MFA de escritura en español.

Teresa Moure asegura que o seu nome é o nome dun proxecto en curso, un work in progress. Polo tanto, engade, “calquera dato biográ co (humano) asociado a esa etiqueta resulta necessa- riamente falso”.

Xavier Queipo (Compostela, 1957) é unha voz libre da literatura galega des que publicou o conxunto de relatos Ártico e outros mares, unha referencia da narrativa galega dos anos noventa. A súa traxectoria, porén, sobarda xéneros e atinxe con brillantez a novela e a tradución, ámbito no que conseguiu en 2014 o Premio nacional de Tradución do Ministerio de Cultura polo Ulysses de James Joyce. Debutou na poesía no ano 2001 con Nos dominios de Leviatán, ao que seguiron Glosarios (2004), Pegadas (2006) ou Todo vai de ondas (plaquette bilingüe galego/francés, 2021).

Paulo Filgueiras Fachal (Perbes, 1979). licenciado en Filoloxía Galega e DEA en Teoría da literatura e literatura Comparada pola universidade de Santiago de Compostela. Foi profesor asociado de lingua e literatura galegas na Universitat Autònoma de Barcelona e na actualidade exerce a docencia no ensino secundario. É autor de diversos traballos de investigación sobre literatura galega contemporánea, entre os que salientan análises da poesía actual desde unha perspectiva queer.

Brigitte Vasallo naceu en Barcelona (1973) nunha familia galega migrada. Sen estudos universitarios, traballou como limpadora, camareira, mariñeira… A súa obra céntrase en in- vestigar as formas de alteridade, con especial interese na diferenza sexual e a construción nacional. Foi traducida a varios idiomas e dá clases como invitada en universidades que, como ela subliña, “non me aceptarían como alumna”.

Claudio Pato Díaz (Ourense, 1962) pertence á estirpe dos poetas que se moven na exploración da realidade alternativa, con títulos como O almorzo do pintor de iconos Andrei Rublev (Xerais, 1997), Unha vida de traballo nos bosques do cánabo (Xerais, 2002), Como estás? (Estaleiro editora, 2011). Draga / Se o bruído e a rotación do amonal na casa das abellas (Proxecto Xerminal, 2018). Corona* e a inxunción da n articulacións (libres) (Saurobuks, 2022). despois de participar en diversos proxectos e ciclos de pensamento ou arte, actualmente colabora co grupo de Free Jazz e Action Painting desterritorializad*s e co músico Mark Wiersma (Ventrílocuo).

Miguel Anxo Fernán Vello (Cospeito, 1958) é unha das figuras clave da poesía galega das últimas décadas, sexa como poeta central da denominada Xeración dos 80 ou como editor de Espiral Maior, selo con centos de títulos que lle deron visi bilidade á maior parte dos autores e autoras desde os anos 90. Poeta e dramaturgo, foi nalista do Premio Nacional de Literatura co libro de poemas Seivas de amor e tránsito (1985) e do Premio nacional de Poesía cos libros As certezas do clima (1997) e Territorio da desaparición (2005). Traducido a máis de dez idiomas, está presente na antoloxía universal de poesía De tots els vents (2004) por Miquel desclot. Foi deputado no Congreso do estado español nas dúas últimas lexislaturas.

Susana Sánchez Aríns  naceu en Vilagarcía (1974) pero criouse no Foxo, unha parroquia do Concello da estrada. Aínda que escribía desde nena, non publicou até pasados os trinta anos. Para ela, “a identidade, sempre em construção e decididamente mulher, galega, da aldeia”. A súa obra máis popular é seique (Através editora 2015/19), pero outros libros lograron convertela nunha referencia da poesía dos últimos anos, como [de]construçom (2009) ou SuperUlex (2021). Feminista declarada, exerce ativamente como crítica na Plataforma de Crítica literária A Sega.

Marga Tojo (nacida en Compostela nun ano que rexeita xar) irrompeu na poesía con Últimos Bruñidos (Edicións Positivas, 2016) un libro de palabra combativa que estoura de novo en Arder, o seu título máis recente. Desde hai anos, desenvolve o seu traballo no campo do xornalismo, da comunicación e da escrita. Tamén publicou o ensaio divulgativo Maternidade fóra de catálogo (Xerais, 2018).

Antom Fortes (Sarria, 1957) converteuse a nais dos anos noventa nunha das voces de referencia da poesía gai galega grazas a Figuras masculinas de meio corpo. Logo publicou Sexto fetiche (2001) ou Gris cinza, crisântemos e um Urbano Lugrís (2021), ademais de distintos textos dirixidos a un público xuvenil, como Caderno de animalista (2008), Fume (2008) e Á sombra dos anacardos (2010).

Blanca Haddad (Caracas, 1972) é unha das voces máis representativas do underground latinoamericano. A súa obra interdisciplinar abrangue a pintura, a poesía e o vídeo arte, expresións nas que mestura o contido autobiográfico con testemuños de carácter social. Traballou de arteterapeuta e educadora en poboacións migrantes e refuxiados. Dirixe a compañía de escena experimental NES e forma parte da banda punk venezolana LXS ROnFiR. Ademais de darlle ao prelo tres libros de poemas, colabora como articulista e poeta para diferentes revistas e periódicos como New York Times.

Andrea Nunes Brións (Marín, 1984) vinculou desde os seus comezos a actividade poética ao activismo feminista. Corrente de esquecemento (2007) foi o primeiro dos seus libros, editado por Aturuxo (Federación de Asociacións lgBTQ). No seu segundo libro Todas as mulleres que fun (2011) constrúe un contradiscurso antipatriarcal que se insire nunha rede de pensamento cŕitico. Xunto a Maŕia Rosendo, publicou Diáspora do amor balea, co que gañaron o XII premio de poesía erótica Illas Sisargas en 2017.

Jesús Castro Yáñez (Baltar, A Pastoriza,1992) consolidouse nos últimos anos como un dos máis afoutados exploradores da poesía galega. O seu primeiro poemario titulouse Os nomes e os himnos (Espiral Maior, 2016) e con el gañou en 2015 o Premio de Poesía Pérez Parallé. Posteriormente ampliou o libro como proxecto transmedia tanto en https://www.instagram.com/catro- xardinsardendo/ como na performance Ningún quería ser nube, empregando vídeo e corpo para falar de delitos de odio contra a comunidade queer e de homofobia interiorizada. Logo, en 2017 publicou en inglés o libro /\/\/\, dentro do proxecto poetrywillbemadebyall.com –dispoñible tanto para descarga gratuíta en internet como en formato impreso– e Ultramarino (Chan da Pólvora Editora, 2017) mesturando poesía e imaxe usando a técnica da cianotipia. É tamén autor e tradutor de Campo de plumas (Sushi Books), unha antoloxía de poemas LGBT+ ao longo da historia.


Colaboran: